Connect with us

Hírek

Երևան քաղաքի Նորքի 9-րդ փողոցը անվանակոչվեց ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ, քանդակագործ Սարգիս Բաղդասարյանի անվամբ:

Published

on

ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ (1978), ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1985) Սարգիս Բաղդասարյանը ոչ միայն արվեստագետ էր, նկարիչ ու քանդակագործ, այլեւ բարձր գիտակցականություն ունեցող հայրենանվեր քաղաքացի, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արեւելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ») մասնակից։ Նախքան մասնագիտական՝ գեղարվեստի կրթություն ստանալը, որի հիմքերն արդեն իսկ դրվել էր Ղուկաս Ղուկասյանի անվան պիոներ-դպրոցականների պալատի քանդակագործական խմբակում, մասնակցել է «Մեր պատանի ստեղծագործողները» հանրապետական ցուցահանդեսին, շահել առաջնությունը, 19-ամյա Սարգիսը 1942 թ. մեկնում է Բաքու՝ թիվ 1 հրետանային ուսումնարան, հմտանում ռազմական գործի մեջ, ստանում լեյտենանտի կոչում, ուղարկվում Հյուսիսկովկասյան ռազմաճակատ, վիրավորվում մարտերից մեկի ժամանակ, բուժվում ու անմիջապես մեկնում Ուկրաինական 4-րդ ռազմաճակատ, որտեղ էլ կոնտուզիա է ստանում, ինչը չի կասեցնում նրան բուժվելուց հետո միանալ հայ թամանցիներին ու նրանց հետ, որպես հրետանային մարտկոցի հրամանատար, խիզախորեն կռվել Լեհաստանի, Չեխոսլովակիայի, Հունգարիայի ազատագրման համար։

Բաղդասարյանը վերադառնում է պատերազմը հաղթած, պարգեւատրվում «Հայրենական պատերազմի» առաջին աստիճանի եւ Պատվո նշան շքանշաններով, բազմաթիվ մարտական մեդալներով, գերագույն գլխավոր հրամանատարության շնորհակալագրերով։ Զորացրվում է 1946 թ., ժամանակն էր սիրած մասնագիտությունն ստանալու. ընդունվում եւ 1952-ին ավարտում է Երեւանի գեղարվեստի ինստիտուտը, 1962-ից դասավանդում ինստիտուտում, 1980-ից դառնում պրոֆեսոր։ Այսպիսին է 1923 թ. սեպտեմբերի 5-ին Արցախի Հանրապետության Մարտունու շրջանի Բանաձորում ծնված հայ նշանավոր քանդակագործի համառոտ կենսագրականը՝ թվերով։

Հունիսի 19-ը Սարգիս Բաղդասարյանի հիշատակի օրն է. նա վախճանվել է 77 տարեկան հասակում՝ 2001 թ….

Սարգիս Բաղդասարյանի քանդակները սոսկ պատկերներ չեն, որ գրավում են դիտողին. դրանք շարժման, գործողության, թռիչքի ու վազքի մեջ են՝ բնավորության խորքային բացահայտումով, կենսագրությամբ, իրադարձային… Քանդակագործի ստեղծագործությունները ոչ միայն ճշգրիտ են, այլեւ խորհրդանշական, ինչպես որ Արցախի Հանրապետության մայրաքաղաքի՝ Ստեփանակերտի մուտքի մոտ, բլրի գագաթին տեղադրված «Մենք ենքմեր սարերը» տուֆակերտ աշխատանքը՝ բուրգի նման ստատիկ, ազգային դիմագծերով նախնյաց՝ տատ ու պապի միաձույլ, անսասան կերպարներ. թերեւս, միակ մոնումենտալ ստատիկ աշխատանքն է՝ հղացված հենց այդպիսին եւ ոչ շարժման մեջ, ինչը հուշում է զույգի ոչ միայն բնիկ ու երկարակյաց լինելու մասին, այլեւ այն, որ սարի պես թիկունք-թիկունքի տված՝ ժողովրդի հարատեւությունը խորհրդանշող ժայռակերպ մարդկանց անհնար է տեղից շարժել, ինչպես անհնար է տեղահան անել լեռն ու ժայռը, եւ պատահական չէ, որ արձանն իր տեղը գտել է նաեւ Արցախի Հանրապետության զինանշանին, ինչը հիշեցնում է Խորհրդային Հայաստանի զինանշանի զույգ Մասիսներին։ «Մենք ենքմեր սարերը» համալիր կոթողը դարձավ աշխարհահռչակ։ «Պրավդա» թերթը գրեց, որ այն «երկարակյացների պատվին կառուցված աշխարհում առաջին հուշարձանն է», քանզի Արցախը համարվում է նաեւ «մոլորակի երկարակեցության էպիկենտրոն». այստեղ ԽՍՀՄ-ում 100-ամյակը գերազանցող բնակիչներն առավել մեծ թիվ էին կազմում… Ադրբեջանական իշխանությունները, իհարկե, դեմ էին արձանի բացմանը, բայց ԽՍՀՄ-ում հարցերը միակողմանի չէին լուծվում. նրանք ստիպված էին հաշտվել իրողության հետ, ու որպես սրտի հովանք, կոթողի բացմանը ներկա ադրբեջանական ներկայացուցիչներից մեկը փորձեց ծաղրել՝ հարցնելով. «Մի՞թե այս ֆիգուրները ոտքեր չունեն»։ Հարցը Սարգիս Բաղդասարյանի սրտով էր, եւ նա իսկույն տվեց արժանի պատասխան. «Նրանք կանեւ նրանք խոր արմատներ են գցել իրենց հողում»։

Սարգիս Բաղդասարյանի յուրաքանչյուր աշխատանք նրա ձեռագրի կնիքն է կրում՝ միաժամանակ առանձնանալով իր տեսակի, ասելիքի, ձեւի ու կաղապարի մեջ, կաղապար, որ չունի սահմանային գծեր, օդեղեն է, որպես խելագար աշխարհից փախչող խելագար «Լոռեցի Սաքոն» (բրոնզաձույլ, դեկորատիվ քանդակ, թումանյանական գրական հերոս), հրեղեն նժույգի սանձերն արձակած «Դավիթ Բեկ» (կոփածո պղինձ) պատմական կերպարը,  նրբակերտ, որպես «Մեղեդի» դեկորատիվ քանդակը (ալյումին, գրանիտ), կյանքի ճանապարհներին իմաստնացած խոհուն, անբաժան ձեռնափայտը թիկունքին պահած ու առանց նրա օգնության քայլող մեծ պոետի ու մտածողի՝ Իսահակյանի հուշարձանը (բրոնզ) Երեւանում. ասես վարպետը այգում անցուդարձողներից մեկն է, որ ելել է սովորական զբոսանքի… Շարժման մեջ է նաեւ Կապան քաղաքում տեղադրված Հունան Ավետիսյանի արձանը. մարտիկը լայն քայլերով, անվարան գնում է դեպի հերոսացում… Սարգիս Բաղդասարյանի «Մտածողը» քանդակը (շամոտ) դրված է Իտալիայի Կարարա քաղաքում, որտեղ երբեւէ ցուցադրվել են քանդակագործի աշխատանքներն ու ճանաչում ձեռք բերել, իսկ ավազաքարից պատրաստված՝ Ժողովուրդների բարեկամությանը նվիրված հուշարձանը Շոպրոնում է (Հունգարիա)։ Հայ ճանաչված քանդակագործի աշխատանքներից պահվում են Տրետյակովյան պատկերասրահում, Արեւելքի ժողովուրդների արվեստի (Մոսկվա), Լիտվայի, Տաջիկստանի թանգարաններում, Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։ Զարմանալին այն չէ, որ հայ ժողովուրդն ունի արարչագործության մեծ վարպետներ, զարմանալի՜ն, ո՛չ, ապշեցուցիչ ու զայրացուցիչ է այն, որ ծնվում են նաեւ այնպիսի հայ կոչված բարբարոսներ, որ ձեռք են բարձրացնում ազգային արժեքների վրա, ինչպես որ Թումանյանի այգում տեղադրված «Լոռեցի Սաքոն» կոմպոզիցիոն քանդակը քանիցս փորձեցին գողանալ, իսկ հետո ջարդոտեցին, փշրեցին «Մեղեդի» քանդակի տավղահար աղջկա մատներն ու տավիղը, բարբարոսություն, որ, ցավոք, եզակի ու պատահական երեւույթ չէ, ինչպես Մինաս Ավետիսյանի արվեստանոցի այրելը այն ժամանակ, երբ նկարիչը պատրաստվում էր Փարիզի անհատական ցուցահանդեսին…

 

 

Հոդվածը՝ Լալա Հայրապետյան (2022-1-HU01-ESC51-VTJ-000080624)

Լուսանկարները՝ Տաթևիկ Մուրադյան (2022-1-HU01-ESC51-VTJ-000080624)

Continue Reading

Hírek

ՀՀ նախագահի այցը Հունգարիա

Published

on

Հայաստանի Հանրապետության նախագահ Վահագն Խաչատուրյանի այցը Հունգարիա վերսկսված Հայաստան-Հունգարիա  միջպետական ​​հարաբերությունների բարելավման ուղղված ևս մեկ դրական արձանագրում է։ Վահագն Խաչատուրյանի եռօրյա այցի ընթացքում տեղի են ունեցել բազմաթիվ հանդիպումներ, որոնց ընթացքում ձեռք են բերվել կարևոր պայմանավորվածություններ։

Հայաստանի և Հունգարիայի միջև մշակույթի, բարձրագույն կրթության և մի շարք այլ բնագավառներում համագործակցության մասին փոխըմբռնման հուշագիր է ստորագրվել: Հունգարիայի կողմից կրթաթոշակներ կտրամադրվեն  200 հայ ուսանողների, որոնք կկարողանան իրենց ուսումը սկսել հունգարական բարձրագույն համալսարաններում, շուրջ 1000 Ղարաբաղցի երեխաներ, որոնք տուժված են Ադրբեջանական ագրեսիայից հնարավորություն կունենան իրենց հանգիստն անցկացնել Հունգարիայում։ Հայկական պետական ​​մանկավարժական համալսարանում կսկսի  գործել Հունգարիայի պատմության և մշակույթի բաժինը։

Քննարկել է Երկու երկրների տնտեսական հարաբերությունները, որոնք կարող են նոր մակարդակի հասնել, դրան զուգահեռ հնարավոր է սկսել Բուդապեշտ-Հայաստան երկար սպասված ուղիղ ավիափոխադրումները։

Վահագն Խաչատուրյանը Հունգարիայի նախագահի հետ քննարկել է ՀՀ և ԵՄ միջև ընդլայնվող գործընկերությանն առնչվող հարցեր։ Քննարկել է նաև Հունգարիայի հաջորդական նախագահությունը ԵՄ-ում, որի շնորհիվ Հունգարիան կարող է լուրջ ուշադրություն դարձվել Ադրբեջանի կողմից օկուպացված Լեռնային Ղարաբաղի հայկական քրիստոնեական մշակութային ժառանգության պաշտպանությանը ու պահպանմանը:

 

 

Հոդվածը՝ Գրիգոր Մուրադյան 2023-1-HU01-ESC51-VTJ-000146422

Լուսանկարները հրապարակեց՝ Սյուզաննա Հակոբյան 2023-1-HU01-ESC51-VTJ-000146422

Continue Reading

Hírek

Մեկնարկվել են քանդակագործության դասեր

Published

on

Հունգարիայի հայ մշակութային ֆոնդը կազմակերպում է  2024թ հունվարի 20 ից սկսած քանդակագործության անվճար դասեր։
Դասերին կարող են մասնակցել 11 տարեկան և բարձր անձիք։
Դասերի ընթացքում մասնակիցները կսովորեն աշխատել կավի հետ, քանդակագործության պատմություն, ինչպես նաև կանրադառնանք հայ քանդակագործներին:
Գրանցվելու համար խնդրում ենք զանգահարել նշված հեռախոսահամարով․ +36702049191, WhatsApp +37498850433

Հասցե՝ Bp. V. Semmelweis utca 17

Հոդվածը՝ Գրիգոր Մուրադյանի 2023-1-HU01-ESC51-VTJ-000146422

Լուսանկարները տեղադրեց՝ Սյուզաննա Հակոբյանը 2023-1-HU01-ESC51-VTJ-000146422

 

Continue Reading

Hírek

Հանձնվեցին հունգարիայում ազգային փոքրամասնությունների մրցանակները

Published

on

Մրցանակը շնորհվում է այն մարդկանց և կազմակերպություններին, ովքեր օրինակելի գործունեություն են ծավալում հունգարիայում ազգային փոքրամասնությունների շահերից ելնելով՝ ազգային հասարակական, կրթության, մշակույթի, եկեղեցական, գիտության, զանգվածային լրատվության միջոցների և տնտեսական ինքնակազմակերպման ոլորտներում:

Մրցանակաբաշխությունը տեղի է ունեցել 2023 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Բուլղարիայի մշակութային կենտրոնում։ Այս տարի ազգային փոքրամասնությունների համար մրցանակը շնորհվել է 11 անհատի և երեք կազմակերպության։ հայ ազգային փոքրամասնության համար նախատեսված մրցանակը ստացավ Համլետ Նազարյանը, ով տասնամյակներ շարունակ իր արժեքաստեղծ ու անխոնջ համայնքային աշխատանքը կատարել է բարեխղճորեն։

Վարչապետ Վիկտոր Օրբանի անունից մրցանակները հանձնել է եկեղեցական և ազգամիջյան հարաբերությունների գծով փոխվարչապետ Ժոլտ Շեմյենը և ​պետ քարտուղար Միկլոշ Շոլտեսը։

 

Հոդվածը՝ Գրիգոր Մուրադյան 2023-1-HU01-ESC51-VTJ-000146422

Լուսանկարը՝ Սյուզաննա Հակոբյան 2023-1-HU01-ESC51-VTJ-000146422

Continue Reading

Trending